مقدمات و راه‌اندازی

محیط‌های دیگر اجرای پایتون؛ PyCharm، Colab، Anaconda و…

۳ دقیقه مطالعه · به‌روزرسانی ۲۲ مهر ۱۴۰۵

Jupyter و VS Code تنها گزینه‌ها نیستند. کد پایتون همه‌جا یکی است؛ فرق محیط‌ها در امکاناتی است که دور آن می‌چینند. این‌جا مهم‌ترین‌ها را مرور می‌کنیم.

PyCharm

PyCharm محصول شرکت JetBrains یک IDE تخصصی و کامل برای پایتون است: تکمیل کد هوشمند، بازسازی (Refactoring) قدرتمند، دیباگر، تست، گیت و پایگاه داده، همه در یک بسته.

• از نسخهٔ 2025.1، دو نسخهٔ Community و Professional در یک محصول واحد به نام PyCharm ادغام شده‌اند. امکانات اصلی، از جمله Jupyter Notebook، رایگان است و امکانات حرفه‌ای‌تر با اشتراک Pro ارائه می‌شود.
• هنگام نصب، یک دورهٔ آزمایشی ۳۰ روزهٔ Pro فعال می‌شود؛ پس از آن، بدون پرداخت هم با امکانات اصلی کار می‌کنید.
• هنگام ساخت پروژهٔ جدید، PyCharm خودش محیط مجازی می‌سازد.

مناسب برای: پروژه‌های بزرگ و چندفایلی، توسعهٔ وب (Django و FastAPI)، و کسانی که یک ابزار «همه‌چیز آماده» می‌خواهند. در مقابل، از VS Code سنگین‌تر است و به رم بیشتری نیاز دارد.

Google Colab

نوت‌بوک Jupyter روی سرورهای گوگل؛ فقط مرورگر و حساب گوگل لازم است. کتابخانه‌های رایج علم داده (NumPy، Pandas، scikit-learn، PyTorch) از قبل نصب‌اند و GPU رایگان (با محدودیت زمانی) هم دارد.

مناسب برای: آموزش یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، و وقتی سیستم ضعیف است. توجه کنید فایل‌ها پس از قطع جلسه پاک می‌شوند (به Google Drive وصل کنید) و دسترسی به برخی سرویس‌های گوگل از ایران ممکن است محدود باشد.

Anaconda و Spyder

Anaconda یک توزیع پایتون مخصوص علم داده است که پایتون، صدها کتابخانه، Jupyter و مدیر بستهٔ conda را یکجا نصب می‌کند. نسخهٔ سبک‌ترش Miniconda فقط conda و پایتون را دارد.

Spyder محیطی شبیه MATLAB/RStudio است که همراه Anaconda می‌آید: ویرایشگر، کنسول و پنل Variable Explorer برای دیدن جدول‌ها و آرایه‌ها.

مناسب برای: دانشجویان و پژوهشگرانی که از MATLAB یا R می‌آیند. (توجه: استفادهٔ سازمانی از کانال پیش‌فرض Anaconda شرایط مجوز خاص خودش را دارد؛ سازمان‌ها معمولاً Miniforge یا venv را ترجیح می‌دهند.)

IDLE و Thonny

• IDLE همراه خود پایتون نصب می‌شود (در ویندوز در منوی Start). ساده و بی‌دردسر؛ برای چند خط اول کافی است ولی برای پروژه کم می‌آورد.
• Thonny یک IDE رایگان مخصوص مبتدی‌هاست که پایتون را هم همراه خودش دارد و اجرای قدم‌به‌قدم را به‌صورت تصویری نشان می‌دهد. برای نوجوان‌ها و هفته‌های اول عالی است.

اجرای آنلاین در همین سایت

ویرایشگر آنلاین پای‌دان و دکمهٔ «اجرا» زیر کدهای هر درس، پایتون را با فناوری Pyodide مستقیم در مرورگر اجرا می‌کنند. برای امتحان مثال‌ها عالی است، اما دسترسی به فایل‌های سیستم و بیشتر کتابخانه‌های خارجی را ندارد.

import sys
print("نسخهٔ پایتون این صفحه:", sys.version.split()[0])
print("روی سیستم‌عامل:", sys.platform)

کدام را انتخاب کنم؟

مهم‌تر از ابزار، عادت‌ها هستند: برای هر پروژه محیط مجازی بسازید، کد را در فایل ذخیره کنید و از دیباگر نترسید. ابزار را هر وقت لازم شد می‌شود عوض کرد.